Mua xây sửa bán · Pháp lý 2026
Sửa nhà, cải tạo nhà năm 2026: khi nào phải xin giấy phép?
Từ 01/7/2026, nhiều người nghe "nhà dưới 7 tầng được miễn giấy phép" và hiểu là sửa gì cũng được. Không hẳn. Với người mua nhà cũ về sửa để ở hay để bán, đọc sai chỗ này là mất thời gian, mất tiền phạt, có khi mất luôn người mua sau. Bài này đi qua ba câu hỏi tôi luôn tự hỏi trước khi cho thợ vào nhà.

Sửa nhà, cải tạo nhà năm 2026 là việc tôi gặp gần như trong mọi thương vụ mua nhà cũ: mua về, sửa lại, rồi ở hoặc bán. Luật Xây dựng 2025 có hiệu lực từ 01/7/2026 mở rộng khá nhiều trường hợp được miễn giấy phép. Nhưng chữ "miễn" có điều kiện rất cụ thể, và người làm mua xây sửa bán cần đọc kỹ nó trước khi tính tiến độ và lợi nhuận.
Nội dung bài viết
1. Năm 2026 luật đổi gì với chuyện sửa nhà
Luật Xây dựng 2025 (Luật 135/2025/QH15) thay Luật Xây dựng 2014 và có hiệu lực từ 01/7/2026. Với người sửa nhà, có ba thay đổi đáng chú ý:
- Mở rộng diện miễn giấy phép, gồm cả nhà ở riêng lẻ dưới 7 tầng, sàn dưới 500 m² ở một số khu vực (điểm g khoản 2 Điều 43).
- Thủ tục xin phép rút gọn, nộp trực tuyến. Báo Đại biểu Nhân dân (29/6/2026) đưa tin thời hạn cấp phép tối đa 7 ngày; một nguồn khác ghi 10 ngày, nên con số chính xác tôi chưa chắc.
- Xử phạt nặng hơn theo Nghị định 339/2026, thay Nghị định 16/2022 (xem mục 5).
Điều quan trọng: miễn giấy phép không miễn nghĩa vụ xây đúng quy hoạch, đúng an toàn và không lấn sang phần của người khác.
2. Hai nhóm được miễn giấy phép
Với nhà ở, có hai cửa miễn phép khác nhau. Nhiều người trộn hai cửa này làm một.
| Cửa miễn phép | Điều kiện | Bẫy hay gặp |
|---|---|---|
| Sửa chữa, cải tạo | Không thay đổi công năng, không thay đổi kết cấu chịu lực, không ảnh hưởng an toàn, phòng cháy chữa cháy, môi trường | Đập tường chịu lực để mở rộng phòng, đổi nhà ở thành homestay là đã ra khỏi cửa này |
| Nhà ở riêng lẻ dưới 7 tầng, sàn dưới 500 m² | Không nằm trong các khu vực luật loại trừ: khu chức năng, khu phát triển đô thị theo quy hoạch chung, khu dân cư nông thôn và khu phát triển đô thị trong quy hoạch chung đô thị, khu vực xây dựng trong quy hoạch chung xã, khu kinh tế, khu du lịch quốc gia, khu đã có quy chế quản lý kiến trúc | Danh sách loại trừ phủ gần hết các phường đô thị, nên phần lớn nhà phố vẫn phải xin |
"Dưới 7 tầng được miễn phép" là nửa câu. Nửa còn lại là "trừ khi nằm trong khu đô thị đã có quy hoạch", và đó lại là nơi phần lớn nhà phố đang đứng.

3. Ba câu hỏi tự kiểm trước khi đập tường
Trước khi ký với thợ, tôi trả lời ba câu này trên giấy. Chỉ cần một câu "có" là tôi coi như phải đi hỏi phường và nhiều khả năng phải xin phép.
- Có đổi công năng không? Nhà ở thành nhà nghỉ, căn hộ dịch vụ, văn phòng, quán. Theo cách tôi đọc điều kiện miễn, đổi công năng là ra khỏi diện miễn; loại hình kinh doanh lưu trú thường còn kéo theo thẩm duyệt phòng cháy chữa cháy.
- Có đụng kết cấu chịu lực không? Phá tường chịu lực, đổ thêm sàn, nâng tầng, mở thêm tum, làm thêm tầng lửng, đục dầm. Nếu không biết tường nào chịu lực, hãy thuê người có chuyên môn xem trước; đây cũng là việc an toàn chứ không chỉ là giấy tờ.
- Nhà nằm trong khu vực nào? Hỏi UBND phường, xã: khu này có thuộc khu phát triển đô thị theo quy hoạch chung, có quy chế quản lý kiến trúc không. Câu trả lời này quyết định cả việc xây mới lẫn sửa lớn.
Ba câu trên đều "không": sơn lại, thay sàn, làm lại bếp, thay thiết bị vệ sinh, chống thấm, thay cửa trong phạm vi cũ. Đây là nhóm việc thường được miễn phép, nhưng vẫn phải giữ an toàn, không lấn ra ngoài ranh và tôn trọng giờ giấc của hàng xóm.

Đọc sâu hơn trong sách
Thuật Mua Xây Sửa Bán
Biến tài sản xấu thành tài sản đẹp — biến thời gian thành lợi nhuận
Ebook1.350 trang1.999.000đKhóa học video
học 2 năm9.999.000đCombo Ebook + Video
tiết kiệm 998.000đ11.000.000đ
4. Những việc gần như chắc chắn phải xin phép
| Việc định làm | Vì sao |
|---|---|
| Nâng tầng, đổ thêm sàn, làm thêm tum | Thay đổi kết cấu chịu lực, tăng diện tích sàn và chiều cao |
| Đập tường chịu lực để thông phòng | Thay đổi kết cấu chịu lực |
| Đổi nhà ở thành homestay, căn hộ dịch vụ, nhà trọ nhiều phòng | Thay đổi công năng; kéo theo yêu cầu phòng cháy chữa cháy |
| Ngăn chia lại phòng làm thay đổi lối thoát nạn | Có thể phải thẩm duyệt điều chỉnh về phòng cháy chữa cháy theo Nghị định 347/2026 |
| Xây mới hoặc xây lại nhà phố ở phường đô thị | Thường nằm trong khu vực loại trừ của điểm g khoản 2 Điều 43 |
| Cơi nới ban công, mái che lấn ra ngoài ranh | Lấn chiếm không gian chung hoặc của người khác, phạt nặng |
Với người làm mua xây sửa bán, hãy cộng thời gian xin phép vào tiến độ ngay từ lúc tính giá mua. Ví dụ giả định để minh hoạ: nếu kế hoạch là mua, sửa trong 3 tháng rồi bán, chỉ cần thêm 1 tháng chờ hồ sơ và làm lại bản vẽ là đã mất thêm một tháng lãi vay và chi phí giữ nhà.
5. Mức phạt năm 2026 và cái giá thật khi bán lại
Theo Nghị định 339/2026 (hiệu lực 26/8/2026), một số mức phạt với nhà ở riêng lẻ, theo báo chí đưa tin:
- 60–80 triệu đồng: thi công khi chưa có giấy phép mà thuộc diện phải có (80–100 triệu ở khu di tích, di sản).
- 15–20 triệu đồng: thi công sai nội dung giấy phép sửa chữa, cải tạo.
- 80–100 triệu đồng: xây không đúng quy hoạch đã duyệt; cơi nới, lấn chiếm không gian của người khác hoặc khu công cộng.
Mức này áp cho cá nhân hay tổ chức, và biện pháp buộc phá dỡ áp thế nào, tôi chưa chắc vì chưa đọc nguyên văn nghị định.
Nhưng với người mua xây sửa bán, tiền phạt chưa phải cái giá lớn nhất. Cái giá lớn nhất là căn nhà khó bán lại: phần sửa không phép không khớp hồ sơ, người mua sau lo bị bắt phá dỡ, ngân hàng của người mua sau định giá thấp hoặc không nhận thế chấp phần đó. Khi mua nhà cũ, tôi cũng soi ngược lại: chủ cũ đã cơi nới gì, có giấy phép không, phần nào ghi trên giấy chứng nhận, phần nào không.
6. Checklist trước khi cho thợ vào nhà
- □ Viết ra danh sách hạng mục sửa, đánh dấu hạng mục nào đụng kết cấu, đổi công năng.
- □ Hỏi UBND phường, xã: nhà thuộc khu vực nào, có quy chế quản lý kiến trúc không, sửa như vậy có phải xin phép hoặc thông báo không. Giữ văn bản hoặc ghi lại nội dung trả lời.
- □ Nếu phải xin: tính thêm thời gian làm bản vẽ và hồ sơ vào tiến độ, trước khi chốt giá mua.
- □ Đối chiếu hiện trạng nhà với giấy chứng nhận và giấy phép cũ (nếu có) trước khi mua.
- □ Hợp đồng với thợ ghi rõ hạng mục, không tự ý đập phá ngoài danh sách.
- □ Nhà chung tường, chung ngõ: báo hàng xóm, chụp ảnh hiện trạng nhà bên cạnh trước khi thi công.
- □ Hỏi phường hoặc ban quản trị về giờ được thi công; Nghị định 282/2025 đã bỏ khung giờ cố định 22h–6h, việc xử lý tiếng ồn dựa trên mức vượt quy chuẩn.
Mọi quy định trong bài là tình trạng đến tháng 11/2026. Luật Xây dựng 2025 còn chờ nghị định hướng dẫn chi tiết, nên với từng ngôi nhà cụ thể, câu trả lời cuối cùng nằm ở UBND phường, xã nơi có nhà.
Video liên quan từ kênh Lại Thế Vũ – Dr Land
Nếu bạn thích nghe hơn đọc, các video dưới đây trên kênh YouTube của tôi bàn tiếp chủ đề này.
Trả Giá Thấp Cực Sốc: Bí Kíp Mua Nhà 3 Tỷ Chỉ Với 2 Tỷ Của Dân Đầu Tư Lão Luyện!
Mất Tiền Oan Vì Mua Nhà Ngõ Chung? 4 Câu Hỏi "Chốt Hạ" Trước Khi Đi Xem Nhà!
Xem thêm video và đăng ký kênh YouTube Lại Thế Vũ – Dr Land →
Câu hỏi thường gặp
Sửa nhà năm 2026 có cần xin giấy phép xây dựng không?
Tuỳ việc sửa. Theo Luật Xây dựng 2025 (Luật 135/2025/QH15, hiệu lực 01/7/2026), sửa chữa, cải tạo không làm thay đổi công năng, không làm thay đổi kết cấu chịu lực và không ảnh hưởng yêu cầu an toàn, phòng cháy chữa cháy, môi trường thì được miễn giấy phép. Đập tường chịu lực, nâng tầng, đổi nhà ở thành nhà nghỉ hay căn hộ dịch vụ thì không còn trong diện miễn đó.
Nhà ở dưới 7 tầng có được miễn giấy phép xây dựng hoàn toàn không?
Không hoàn toàn. Nhà ở riêng lẻ dưới 7 tầng và tổng diện tích sàn dưới 500 m² được miễn, trừ khi nằm trong khu chức năng, khu phát triển đô thị theo quy hoạch chung, khu vực xây dựng trong quy hoạch chung xã, khu kinh tế, khu du lịch quốc gia hoặc khu đã có quy chế quản lý kiến trúc. Trên thực tế phần lớn nhà phố ở các phường đô thị vẫn thuộc diện phải xin.
Xây sửa không phép bị phạt bao nhiêu?
Theo Nghị định 339/2026 (thay Nghị định 16/2022), thi công nhà ở riêng lẻ khi chưa có giấy phép mà thuộc diện phải có bị phạt 60–80 triệu đồng; làm sai nội dung giấy phép sửa chữa, cải tạo 15–20 triệu; cơi nới, lấn chiếm không gian khu công cộng hoặc của người khác 80–100 triệu. Mức này áp cho cá nhân hay tổ chức thì tôi chưa chắc, vì mới đọc qua báo chí.
Được miễn giấy phép thì có phải báo với phường trước khi khởi công không?
Được miễn giấy phép vẫn phải làm đúng quy hoạch và an toàn. Có phải gửi thông báo khởi công cho công trình được miễn hay không, tôi chưa chắc với từng trường hợp. Cách an toàn là hỏi UBND phường, xã nơi có nhà trước khi khởi công, và giữ lại văn bản trả lời.

Đọc sâu hơn trong sách
Thuật Mua Xây Sửa Bán
Biến tài sản xấu thành tài sản đẹp — biến thời gian thành lợi nhuận
Ebook1.350 trang1.999.000đKhóa học video
học 2 năm9.999.000đCombo Ebook + Video
tiết kiệm 998.000đ11.000.000đ

